Sistematik Derleme ve Kapsam Derlemesi: Derleme Yöntemini Amacına Göre Eşleştirmek %0 okundu

Sistematik Derleme ve Kapsam Derlemesi: Derleme Yöntemini Amacına Göre Eşleştirmek

Sistematik derleme, odaklanmış ve yanıtlanabilir bir soruyu mevcut kanıtları sentezleyerek yanıtlamak için; kapsam derlemesi ise bir kanıt alanının kapsamını, özelliklerini, kavramlarını ve bilgi boşluklarını haritalamak için daha uygundur. Yöntemi önce araştırma amacı ve soru genişliği ile eşleştirin; meta-analiz sistematik derlemenin zorunlu bir parçası değildir ve her iki yaklaşım da önceden tanımlanmış, şeffaf yöntemlerle yürütülebilir.

Hangi derleme yöntemi amacınıza uyar?

Kararı yöntem adından değil, derlemenin üretmesi gereken çıktıdan başlatın. Aşağıdaki üç yol, makaledeki temel amaç–soru–çıktı ilişkisini tek görünümde toplar.

Odaklanmış bir soruya yanıt

Sistematik derleme

  • Amaç, tanımlanmış bir soruya ilişkin kanıtları sentezlemektir.
  • Uygunluk kriterleri, bu soruyu yanıtlayacak kanıtları seçebilecek kadar belirgindir.
  • Çıktı; kanıta göre nitel sentez, nicel sentez veya her ikisi olabilir.

Kanıt alanını görünür kılma

Kapsam derlemesi

  • Amaç, kanıtların kapsamını, türlerini, kavramlarını veya boşluklarını haritalamaktır.
  • Soru, alanı karakterize etmek için daha geniş ya da keşfedici olabilir.
  • Çıktı, tek bir birleşik sonuçtan çok kanıt alanının yapılandırılmış bir haritasıdır.

Amaç veya soru henüz net değil

Önce amacı netleştirin

  • Belirsizlik tek başına kapsam derlemesini otomatik olarak doğru seçim yapmaz.
  • Önce hangi çıktının gerekli olduğunu, sonra soru genişliğini ve uygunluk sınırlarını belirleyin.
  • Kanıt alanını keşfetmek bizzat amaçsa, kapsam derlemesi uygun hale gelebilir.
Meta-analiz
Koşulludur. Sistematik derlemede ancak nicel kanıt ve yöntemsel koşullar birleştirmeye uygunsa kullanılır.
Kritik değerlendirme
Sistematik derlemede yorumu sıkça destekler; kapsam derlemesinde amaç ve protokole bağlıdır.
İş yükü
Yöntem adından çok arama genişliği, kayıt hacmi, veri işleme, değerlendirme ve sentez karmaşıklığına bağlıdır.

Bu karar özeti bir yöntem hiyerarşisi kurmaz; iki yaklaşımı, amaçlanan araştırma işi ve beklenen çıktı üzerinden ayırır.

Bu ayrım; dahil etme sınırlarını, kanıtın nasıl işlendiğini, kritik değerlendirmenin rolünü, iş yükünü ve beklenen çıktıyı etkiler. Bu nedenle seçim, “hangi yöntem daha güçlü?” sorusundan değil, “bu derleme neyi başarmalı?” sorusundan başlamalıdır.

İçindekiler

Amaç ve Soru Genişliği Temel Farkı Tanımlar

Sistematik derleme genellikle belirli bir kanıt sentezi ihtiyacını yanıtlayan odaklanmış bir araştırma sorusundan hareket ederken, kapsam derlemesi bir konuyu, kavramı veya kanıt alanını haritalamayı amaçlayan daha geniş bir soruyu ele alır.

Soru genişliği, her sistematik derlemenin dar veya her kapsam derlemesinin geniş olması gerektiği gibi mutlak bir kural değildir; genişlik derleme amacına göre belirlenir.

Tablo, derleme amacı ve soru genişliğini aynı ölçütler altında hizalayarak soru özgüllüğü, kanıt hedefleri ve kapsamın yöntem seçimini nasıl etkilediğini göstermektedir.

Boyut Sistematik Derleme Kapsam Derlemesi Yöntem Seçimine Etkisi
Soru özgüllüğü Genellikle odaklanmış, yanıtlanabilir bir soruyu ele alır. Genellikle daha geniş veya keşfedici bir soruyu ele alır. Derleme amacının gerektirdiği özgüllükle eşleşen kapsamı seçin.
Birincil amaç Belirli bir araştırma sorusu için kanıt sentezler. Daha geniş bir konu veya kavram etrafındaki kanıtların kapsamını, özelliklerini veya aralığını haritalar. Bir sentez hedefi sistematik derlemeyi işaret eder; bir haritalama hedefi kapsam derlemesini destekleyebilir.
Kanıt tabanının olgunluğu Odaklanmış sentezi destekleyen yeterince tanımlanmış bir kanıt tabanıne uygun olabilir. Sınırları ve özellikleri keşfedilmesi gereken yeni ortaya çıkan kanıtlara veya bir alana uygun olabilir. Kanıt alanının durumu, derleme sorusunun ne kadar dar çerçevelenebileceğini etkileyebilir.
Boşluk veya kavram haritalama ihtiyacı Bilgi boşlukları sentezden ortaya çıkabilir ancak genellikle birincil haritalama hedefi değildir. Kavramları, kanıt özelliklerini ve bilgi boşluklarını açıkça haritalayabilir. Boşlukları haritalama veya kavramları netleştirme ihtiyacı, kapsam derlemesi uygunluğunu destekleyebilir.
Beklenen genişlik Genellikle belirli bir amaç ve odaklanmış araştırma sorusu etrafında daha dardır. Genellikle bir konu, kavram, popülasyon veya kanıt alanı boyunca daha geniştir. Soru genişliği, mutlak bir sınıflandırma kuralı olarak hizmet etmekten ziyade kanıt hedefiyle eşleşmelidir.

Temel çıkarım şudur: derleme amacı, kapsam belirlenmeden önce sorunun neyi başarması gerektiğini tanımlar.

Odaklanmış bir sentez hedefi, belirli bir yanıtı destekleyecek daha sıkı sınırlar gerektirebilir; kanıt haritalama hedefi ise ilgili kavramların, kanıt örüntülerinin ve bilgi boşluklarının görünür kalması için daha geniş sınırlar gerektirebilir.

Örneğin, aynı konu, tanımlanmış bir müdahalenin belirli bir popülasyonda belirli bir sonucu etkileyip etkilemediğini sorgulayan bir sistematik derlemeyi veya o konu hakkında müdahaleler, sonuçlar ve araştırma etkinliği hakkında hangi kanıtların mevcut olduğunu sorgulayan bir kapsam derlemesini destekleyebilir.

Bu karşıtlık, genişlik hakkında sabit bir kuraldan çok soru–yöntem uyumunu gösterir. Sorunun sınırlarını ayrıntılandırmak gerektiğinde, derleme sorusunu oluşturma çerçeveleri ayrıca kullanılabilir.

Odaklanmış–geniş soru ayrımı, sistematik derleme için daha dar bir soru hunisi ve kapsam derlemesi için daha geniş bir kanıt alanı olarak görsel biçimde de düşünülebilir.

Odaklanmış sistematik derleme sorusu ile daha geniş kapsam derlemesi sorusunun karşılaştırması

Soru genişliği genişledikçe, ilgili kanıtların potansiyel kapsamı da genişler, bu yüzden uygunluk sınırlarının genellikle bu daha geniş kanıt hedefini karşılaması gerekir.

Daha odaklanmış bir soru daha sıkı uygunluk sınırlarını destekler; böylece soru genişliği, derleme amacını uygunluk kriterlerinin genişliğiyle doğrudan bağlar.

Kapsam ve Dahil Etme Kriterlerinin Çalışma Seçimini Nasıl Şekillendirdiği

Hem sistematik derleme hem de kapsam derlemesi önceden tanımlanmış uygunluk kriterleri ve yapılandırılmış tarama kullanabilir; ancak kriterlerin genişliği derleme sorusu ve protokolün amacıyla değişir.

Sistematik derleme, odaklanmış bir sentez hedefi etrafında daha sıkı uygunluk sınırları tanımlayabilir; kapsam derlemesinde ise amaç daha geniş bir alanı haritalamaksa uygun kanıt yelpazesi daha geniş tutulabilir.

Kapsamdaki bu fark, daha geniş kriterlerin daha az sistematik olduğu anlamına gelmeksizin, hangi kanıt türlerinin çalışma seçimine girebileceğini şekillendirir.

Aşağıdaki karşılaştırma; kapsamı, uygun kanıt türlerini, dahil etme ve dışlama kriterlerini ve bunların çalışma seçimi üzerindeki etkisini birlikte gösterir.

Bu tablo, uygunluk kriterlerinin genişliğinin seçilen kanıt kümesinin hem bileşimini hem de heterojenliğini nasıl etkileyebileceğini gösterir.

Seçim Boyutu Sistematik Derleme Kapsam Derlemesi Seçime Etkisi
Kapsam genişliği Genellikle odaklanmış bir derleme sorusu ve sentez hedefi etrafında sınırlandırılır. Hedef daha geniş bir konuyu veya kanıt alanını haritalamak olduğunda daha geniş sınırlar kullanabilir. Kapsam, potansiyel olarak ilgili kanıtların ne kadar geniş bir şekilde değerlendirilebileceğini belirler.
Uygun kanıt türleri Kanıt türleri, odaklanmış soruya ve protokole göre tanımlanır. Haritalama amacı gerektiriyorsa, daha geniş bir ampirik kanıt yelpazesi ve uygun durumlarda ampirik olmayan kaynaklar dahil edilebilir. Protokol, hangi kaynak veya çalışma türlerinin taramaya girebileceğini belirler.
Dahil etme ve dışlama kriterlerinin özgüllüğü Kriterler, amaçlanan kanıt sentezi için gereken özellikleri sıkı bir şekilde belirtebilir. Derleme amacı için daha geniş kapsam gerektiğinde kriterler daha geniş kategorileri koruyabilir. Uygunluk sınırları, hangi kayıtların dahil edilen kanıt haline gelebileceğini kısıtlar.
Dahil edilen kanıtların heterojenliği Odaklanmış bir kapsam, daha yakından tanımlanmış bir kanıt kümesi üretebilir. Daha geniş uygunluk, dahil edilen kanıtlar arasında daha fazla heterojenlik üretebilir. Daha fazla genişlik, derleme için seçilen kanıtlardaki varyasyonu artırabilir.
Tarama hacmi Uygun kayıtların hacmi, soruya, kriterlere, arama sonuçlarına ve protokole bağlıdır. Daha geniş uygunluk, dahil etme kararı gerektiren kayıtların aralığını artırabilir. Seçim yükü, yalnızca derleme türünden ziyade aday kanıtların genişliği ve bileşimine bağlıdır.

Her iki derleme yöntemi de yapılandırılmış çalışma seçimi uygulayabilir; temel ayrım, derleme amacı ve protokolün uygunluk sınırlarını nasıl tanımladığında yatar.

Kapsam ile seçim arasındaki ilişki, daha dar ve daha geniş uygunluk sınırlarının farklı bileşim ve heterojenlikte kanıt kümeleri üretebilmesiyle açıklanabilir; bu fark tek başına yöntemsel titizlik farkı anlamına gelmez.

Sistematik ve kapsam derlemesi uygunluk sınırlarının seçilen kanıtı şekillendirmesi

Örneğin aynı araştırma konusunda bir sistematik derleme, odaklanmış soruyu yanıtlamak için gerekli olduğunda uygunluğu önceden tanımlanmış popülasyon, müdahale veya maruziyet, sonuç, bağlam ve çalışma tasarımı özellikleri ile sınırlandırabilir.

Aynı konudaki bir kapsam derlemesi, hedefi daha geniş haritalama gerektirdiğinde birden fazla kanıt türünü veya bağlamını yakalamak için daha geniş dahil etme kriterleri kullanabilir.

Sonuçta ortaya çıkan kanıt kümeleri, uygunluk sınırları farklı derleme amaçlarına hizmet ettiği için kapsam ve heterojenlik açısından farklılık gösterebilir.

Bu karşılaştırma, tek tek kayıtların taranma adımlarından çok uygunluk sınırlarının seçilen kanıt kümesi üzerindeki sonuçlarına odaklanır.

Çalışma seçimi ve eleme sürecinin aşamaları ayrı bir konudur; burada önemli nokta, daha geniş uygunluk sınırlarının seçim kararı gerektiren kanıtların aralığını ve heterojenliğini artırabilmesidir.

Kanıt Değerlendirme, Sentez ve Derleme Sonuçlarının Farklılaşması

Sistematik derlemeler ve kapsam derlemeleri, dahil edilen kanıtları yapılandırılmış biçimde düzenler; ancak kanıtları farklı amaçlarla işler ve farklı türde çıktılar üretir.

Sistematik derleme, kanıtın yapısı elverdiğinde nitel sentez, nicel sentez veya her ikisini kullanarak odaklanmış bir soruyu yanıtlar.

Kapsam derlemesi ise daha geniş bir kanıt alanındaki kapsamı, özellikleri, kavramları ve bilgi boşluklarını tanımlamak için kanıt haritalamaya odaklanır.

Sentez yaklaşımı ve ortaya çıkan çıktı, bir yöntemin diğerinden doğası gereği üstün olduğu bir hiyerarşiyi değil, derleme amacını izlemelidir.

Aşağıdaki karşılaştırma; sentez hedefini, kanıtın nasıl işlendiğini, kritik değerlendirmenin genel rolünü ve tipik çıktıları aynı ölçütler altında hizalar.

Karşılaştırma, meta-analizi sistematik derlemeyle eşanlamlı görmeden odaklanmış sentezi haritalama odaklı kanıt işlemeyle karşılaştırır.

Kanıt Boyutu Sistematik Derleme Kapsam Derlemesi Çıktıya Etkisi
Sentez hedefi Dahil edilen kanıtları odaklanmış bir araştırma sorusunu yanıtlamak için sentezler. Bir kanıt alanı içindeki kapsamı, özellikleri, kavramları veya bilgi boşluklarını haritalar. Derleme amacı, çıktının öncelikle odaklanmış bir soruyu yanıtlayıp yanıtlamadığını veya daha geniş bir kanıt alanını karakterize edip etmediğini belirler.
Heterojenliğe yaklaşım Çalışmalar arasındaki farklılıklar nicel birleştirmeyi sınırladığında nitel sentez veya başka uygun bir yaklaşım kullanabilir. Farklı kanıtları kategoriler, temalar, kavramlar veya özellikler halinde düzenleyerek alanın yapısını gösterebilir. Dahil edilen kanıtlar arasındaki farklılıklar, bulguların nasıl birleştirilebileceğini, özetlenebileceğini veya haritalanabileceğini etkiler.
Kritik değerlendirme Kritik değerlendirme, dahil edilen araştırmaların değerlendirilmesini ve yorumlanmasını yaygın olarak bilgilendirir. Kritik değerlendirmenin rolü, derleme amacına ve yöntemsel yaklaşıma bağlıdır. Değerlendirme, derlemenin amaçlanan yöntemsel hedefyla ilişkili olarak yorumlanmalıdır.
Nicel birleştirme Meta-analiz, nicel kanıt ve yöntemsel koşullar istatistiksel birleştirmeyi desteklediğinde kullanılabilir, ancak her sistematik derleme için gerekli değildir. Nicel bilgiler özetlenebilir veya haritalanabilir, ancak tek bir birleştirilmiş etki tahmini üretmek tanımlayıcı hedef değildir. Meta-analiz, sistematik derleme için bir eşanlamlı değil, koşullu bir sentez tekniğidir.
Tipik çıktılar Belirtilen derleme sorusunu yanıtlayan odaklanmış bir kanıt özeti veya sentezi. Kanıt kapsamı, özellikleri, kavramları, örüntüleri veya bilgi boşluklarının haritalanmış bir açıklaması. Farklı çıktılar, yöntemlerden birinin doğası gereği daha üstün olduğunu değil, farklı derleme hedeflerini yansıtır.

Kanıtlar dahil edildikten sonra temel ayrım, odaklanmış kanıt sentezi ile daha geniş kanıt haritalama arasındadır.

Sistematik derleme, uygun olduğunda nitel sentez, nicel sentez veya meta-analiz yoluyla bulguları bütünleştirebilir; kapsam derlemesi ise kaynakları yalnızca listelemek yerine kanıt alanının yapısını görünür kılmak için bulguları özetleyip kategorize edebilir.

Bu sentez-haritalama ilişkisi, odaklanmış bir sentez çıktısına ve kategorize edilmiş bir kanıt haritasına giden iki kanıt işleme yolu olarak görülebilir.

Sistematik derleme sentezi ile kapsam derlemesi haritalama sonuçlarının karşılaştırması

Kritik değerlendirmenin yöntemsel rolü ayrıca ele alınmalıdır; tek başına sistematik derleme ile kapsam derlemesini ayıran bir ölçüt değildir.

Sistematik derleme meta-analizle eşanlamlı değildir; kapsam derlemesi de yalnızca kaynakları listeleyen, yorumdan yoksun bir çalışma olmak zorunda değildir.

Uygun çıktı, derleme amacıyla ve seçilen kanıt işleme yaklaşımıyla uyumlu olmalıdır.

Her Derleme Türünde Kritik Değerlendirmenin Rolü

Kritik değerlendirme: yöntemler arasındaki temel ayrım

Sistematik derleme

Yanlılık riski veya çalışma kalitesine ilişkin kritik değerlendirme, dahil edilen kanıtların ne kadar güvenle yorumlanabileceğini belirlemeye yardımcı olduğu için sentezin yorumunu yaygın olarak bilgilendirir.

Kapsam derlemesi

Kritik değerlendirme otomatik bir zorunluluk değildir; dahil edilip edilmeyeceği derleme amacı, protokol, yöntemsel yaklaşım ve izlenen kılavuza bağlıdır.

Her iki yöntemde ortak gereklilik: Kanıtların nasıl tanımlandığı, seçildiği ve işlendiği şeffaf biçimde raporlanmalıdır. Resmî kalite değerlendirmesinin yapılmaması, şeffaf yöntemlerin gereksiz olduğu anlamına gelmez.

Sistematik ve kapsam derlemelerinde kritik değerlendirmenin rolü

Yorum sınırı

“Kapsam derlemelerinde kritik değerlendirme rutin olarak zorunlu değildir” ifadesi, bunun hiçbir zaman yapılamayacağı anlamına gelmez. Değerlendirme yapıldığında, belirlenen yöntemsel sınırlamalar haritalanan kanıtın nasıl yorumlanacağını niteleyebilir; ancak bu rol derlemenin belirtilen amacı ve protokolüyle uyumlu kalmalıdır.

Zaman, Ekip ve Kaynak Taleplerinin İki Yöntem Arasında Karşılaştırılması

Zaman, ekip ve kaynak talepleri; derleme kapsamına, arama genişliğine, tarama hacmine, kritik değerlendirme gereksinimlerine ve sentez karmaşıklığına bağlıdır. Ne sistematik derleme ne de kapsam derlemesi doğası gereği hızlı veya kolaydır.

İş yükü, keşif ve seçim görevleri ile değerlendirme ve sentez görevlerinin farklı kombinasyonlarından doğar.

Geniş bir kanıt tabanı, bir kapsam derlemesini kaynak yoğun hale getirebilirken, ek değerlendirme ve sentez gereksinimleri sistematik bir derlemeye önemli ölçüde çaba ekleyebilir.

Tablo, gerçekleştirilen görevlere ve çabayı artıran koşullara göre ana iş yükü etkenlerini düzenlemektedir.

Tablo; arama ve tarama taleplerini, veri çıkarımı veya verilerin çizelgelenmesini, kritik değerlendirmeyi, sentez karmaşıklığını ve ekip/doğrulama ihtiyaçlarını sabit süre veya ekip büyüklüğü varsaymadan birbirinden ayırır.

İş Yükü Etkeni Sistematik Derleme Kapsam Derlemesi Çabanın Neden Değiştiği
Arama genişliği Odaklanmış bir soru aramayı kısıtlayabilir, ancak ilgili kaynaklar arasında kapsamlı erişim yine de önemli bir çalışma gerektirebilir. Geniş bir haritalama hedefi, daha geniş bir kavram, kanıt türü veya kaynak yelpazesinde arama yapılmasını gerektirebilir. Daha geniş kavramlar ve kanıt kapsamı, alınması ve yönetilmesi gereken kayıtların sayısını ve çeşitliliğini artırabilir.
Tarama hacmi Aramalar çok sayıda potansiyel olarak uygun kayıt aldığında veya protokol ayrıntılı uygunluk kararları gerektirdiğinde tarama iş yükü artar. Geniş aramalar, önemli tarama gerektiren büyük ve heterojen bir kayıt seti üretebilir. Daha fazla aday kayıt ve daha çeşitli kanıt, seçim kararlarının sayısını veya karmaşıklığını artırır.
Veri çıkarımı veya çizelgeleme Birçok değişken veya ayrıntılı çalışma özellikleri ve sonuçlarının tutarlı bir şekilde yakalanması gerektiğinde veri çıkarımı yoğun emek gerektirebilir. Heterojen kanıtların birden çok özellik veya kavram arasında kategorize edilmesi gerektiğinde verilerin çizelgelenmesi önemli çaba gerektirebilir. Dahil edilen kaynakların sayısı, yakalanan bilgi miktarı ve kanıtların heterojenliği iş yükünü etkiler.
Kritik değerlendirme Yanlılık riski veya çalışma kalitesinin yorumu bilgilendirmesi gerektiğinde kritik değerlendirme, yöntemsel değerlendirme ve doğrulama çalışması ekleyebilir. Değerlendirme çabası, derleme hedefi ve protokolü için kritik değerlendirmenin dahil edilip edilmediğine bağlıdır. Resmi değerlendirme gerektiğinde ve dahil edilen kanıtlar arasında tutarlı bir şekilde uygulanması gerektiğinde kaynak talebi artar.
Sentez karmaşıklığı Kanıt heterojen olduğunda veya entegre edilmesi karmaşık olduğunda nitel veya nicel sentez önemli çaba gerektirebilir. Çeşitli kanıtları düzenlemek ve haritalamak, birleştirilmiş bir sentez hedefi olmasa bile kapsamlı kategorizasyon ve yorumlama gerektirebilir. Daha fazla heterojenlik, daha karmaşık kanıt ilişkileri ve daha zorlu analitik yöntemler, sentez veya haritalama çabasını artırır.
Ekip veya doğrulama ihtiyaçları Protokol, mükerrer veya bağımsız inceleme süreçleri ve derleme görevleri arasında doğrulama kullandığında ekip iş yükü artabilir. Geniş tarama, kapsamlı çizelgeleme veya doğrulama prosedürleri işin dağıtılmasını ve kontrol edilmesini gerektirdiğinde ekip iş yükü artabilir. Personel talebi, kanıt hacmine, protokol gereksinimlerine, doğrulama prosedürlerine ve derleme aşamalarına atanan iş miktarına bağlıdır.

Arama genişliği ve tarama hacmi öncelikle keşif ve seçim iş yükü oluştururken, veri çıkarımı veya verilerin çizelgelenmesi, seçimden sonra ne kadar bilginin yakalanması ve düzenlenmesi gerektiğini belirler.

Bir kapsam derlemesi mutlaka daha az iş anlamına gelmez: heterojen kanıtları kapsayan geniş bir arama, hem tarama hem de çizelgeleme çabasını artırabilir.

Bu farklı görev kombinasyonları ayrıca arama, tarama, veri çıkarımı veya çizelgeleme, değerlendirme, sentez ve ekip işbirliği arasında farklı talepler yaratır.

Sistematik ve kapsam derlemeleri için tarama, değerlendirme ve sentezi içeren iş yükü etkenleri

Protokol ayrıntılı yöntemsel değerlendirme, doğrulama veya bulguların karmaşık biçimde bütünleştirilmesini gerektiriyorsa kritik değerlendirme ve sentez karmaşıklığı iş yükünü artırabilir.

Gerekli ekip büyüklüğü sabit bir kurala değil; işin hacmine, karmaşıklığına ve protokolde tanımlanan doğrulama prosedürlerine bağlıdır.

Örneğin, geniş ve heterojen bir kanıt alanını kapsayan bir kapsam derlemesi, değerlendirme veya sentez gereksinimleri sistematik bir derlemeden farklı olsa bile kapsamlı tarama ve verilerin çizelgelenmesi gerektirebilir.

Uygulanabilirlik, sabit süre varsayımlarından veya yöntemlerden birinin otomatik olarak daha kolay olduğu kabulünden değil; kapsam, kanıt hacmi, protokol gereksinimleri ve analitik görevlerin birleşiminden etkilenir.

Araştırma Durumuna Göre Derleme Yöntemi Seçimi

Yöntem seçimi, kolaylık veya mevcut kaynaklardan değil, araştırma hedefi ve soru genişliğinden başlamalıdır.

Belirli bir kanıt sentezi gerektiren odaklanmış bir hedef, sistematik derleme yöntem uyumunu destekleyebilirken, daha geniş bir kanıt alanını haritalamaya odaklanmış bir hedef, kapsam derlemesini destekleyebilir.

Kanıt tabanının olgunluğu, heterojenlik, kritik değerlendirme ihtiyacı, istenen çıktı ve uygulanabilirlik kararı ikinci aşamada netleştirir; ancak amaç–soru uyumunun yerini almaz.

Kriterleri eşit ağırlıklı bir puanlama gibi kullanmayın: amaç ve soru genişliği önce yöntemsel yönü belirler; ardından kanıt özellikleri, beklenen çıktı ve kritik değerlendirme ihtiyacı gelir; kaynaklar ise uygulanabilirliği sınar.

Karar sırası

  1. Araştırma hedefi: hedef, kanıt sentezi yoluyla odaklanmış bir soruyu yanıtlamak olduğunda, sistematik derleme bu amaca uygun olabilir; hedef, daha geniş bir kanıt alanındaki kapsamı, özellikleri, kavramları veya boşlukları haritalamak olduğunda, kapsam derlemesi bu amaca uygun olabilir.
  2. Soru genişliği: yeterince belirli ve sınırlandırılmış bir soru, sistematik derleme uygunluğunu destekleyebilir; daha geniş veya keşfedici bir soru ise, hedefe ulaşmak için daha geniş kapsam gerektiğinde kapsam derlemesini destekleyebilir.
  3. Kanıt olgunluğu ve heterojenlik: yeterince tanımlanmış bir kanıt tabanı, odaklanmış sentezi destekleyebilir; buna karşılık, yeni ortaya çıkan, belirsiz veya yüksek oranda heterojen kanıt, daha dar bir senteze girişmeden önce alanı netleştirme ihtiyacı olduğunda kapsam derlemesini destekleyebilir.
  4. Kritik değerlendirme: derleme hedefi, odaklanmış bir sentezin yorumlanmasını bilgilendirmek için yöntemsel kalite veya yanlılık riski değerlendirmesi gerektirdiğinde, bu ihtiyaç sistematik derleme yöntem uyumunu destekler; birincil hedef kanıt haritalama olduğunda, kritik değerlendirmenin rolü kapsam derlemesinin protokolüne ve kullanım amacına bağlıdır.
  5. İstenen çıktı: odaklanmış bir araştırma sorusunu yanıtlamaya odaklanmış bir çıktı, sistematik kanıt sentezini destekler; kanıt dağılımını, kavramları, örüntüleri veya bilgi boşluklarını karakterize etmeyi amaçlayan bir çıktı ise kapsam derlemesi kanıt haritalamasını destekler.
  6. Kaynaklar ve uygulanabilirlik: mevcut zaman, ekip kapasitesi ve iş yükü, planlanan derlemenin uygulanabilir olup olmadığını belirleyebilir, ancak kaynak kısıtları, araştırma hedefi ile seçilen yöntem arasındaki uyumsuzluğu geçersiz kılmaktan ziyade kapsam veya planlamada ayarlama yapılmasını teşvik etmelidir.

Kaynaklar, yöntemsel uyum sağlandıktan sonra ikincil bir uygulanabilirlik kısıtı olarak kalır.

Amaçlanan soru veya kanıt tabanı odaklanmış sentez için henüz yeterince tanımlı değilse, kapsam derlemesi kanıt özelliklerini veya boşluklarını netleştirmeye yardımcı olabilir. Bu haritalama daha sonra odaklanmış bir sistematik derlemeyi bilgilendirebilir; ancak bu zorunlu bir sıra değil, koşullu bir olasılıktır.

İş yükünü azaltmak, araştırma hedefiyle uyuşmayan bir yöntemi uygun hale getirmez.

Bu kriterler, karar sınırını özellikle sistematik derlemeler ve kapsam derlemeleri arasında tanımlar; bu karşılaştırmanın ötesine geçen araştırma soruları, diğer derleme makalesi türlerinin dikkate alınmasını gerektirebilir.

Bu sınır içinde, kriterler daha sonra ele alınan belirli araştırma durumlarına uygulanabilir.

Sistematik Derlemenin Daha Uygun Yöntem Olduğu Durumlar

Sistematik derleme, araştırma hedefi odaklanmış bir soru olarak ifade edilebildiğinde, tanımlanmış uygunluk kriterleri ilgili kanıtları belirleyebildiğinde ve amaç bu belirli soruyu yanıtlayan bir kanıt sentezi yapmak olduğunda daha uygun yöntemdir.

Sentez, kanıt tabanına bağlı olarak nitel, nicel veya her ikisinin bir kombinasyonu olabilir.

Kritik değerlendirme, çalışma sınırlamalarının ve yanlılık riskinin yoruma etkisini belirlemeye yardımcı olur. Meta-analiz ise yalnızca nicel kanıt ve yöntemsel koşullar istatistiksel birleştirmeye uygunsa kullanılır.

Aşağıdaki durumlar, sistematik derlemeyle uyumlu yaygın koşulları gösterir:

Araştırma hedefi geniş, keşfedici kalıyorsa veya kavramları, kanıt özelliklerini ya da boşlukları haritalamaya odaklanmışsa, sistematik derleme henüz uygun olmayabilir çünkü soru ve uygunluk sınırları amaçlanan sentez için yeterince odaklanmamıştır.

Bu durumda, yöntem uygunluğu, keşfedici bir kanıt ihtiyacına odaklanmış bir derleme tasarımı dayatmaktan ziyade, gerçek araştırma hedefiyle uyumlu kalmalıdır.

Kapsam Derlemesinin Daha Uygun Yöntem Olduğu Durumlar

Kapsam derlemesi, amaç kanıtların genişliğini veya doğasını haritalamak, temel kavramları netleştirmek, yeni ortaya çıkan ya da heterojen kanıtları incelemek veya bilgi boşluklarını belirlemek olduğunda daha uygundur.

Daha geniş bir soru, kanıt alanı daha dar bir sentez hedefi için henüz yeterince tanımlanmadığında bu yöntemi destekleyebilir.

Ortaya çıkan çıktı, geniş veya belirsiz bir alandan tek bir odaklanmış sonuç çıkarmak yerine kanıt alanını tanımlayan bir kanıt haritalamasıdır.

Aşağıdaki durumlar, kapsam derlemesiyle uyumlu yaygın koşulları gösterir:

Kapsam derlemesi, haritalanan kanıtlar yeterince odaklanmış bir soru ve uygun bir kanıt tabanı ortaya çıkardığında daha sonraki bir sistematik derlemenin uygulanabilir olup olmadığı konusunda bilgi verebilir.

Bu sıra zorunlu değildir: yöntem uyumu mevcut derleme hedefine göre belirlenir. Kanıt haritalaması, sistematik derlemenin kolaylaştırılmış bir sürümü değil, kendi amacı ve çıktısı olan ayrı bir derleme yaklaşımıdır.