Akademik Araştırmalarda Derleme Makalesi Nedir?

Derleme makalesi, yeni bir birincil çalışma raporlamak yerine belirli bir konu hakkındaki mevcut yayımlanmış araştırmaları sentezleyen ve eleştirel olarak değerlendiren bilimsel bir makaledir. Temel amacı, tanımlanmış kapsam sınırları içinde kanıtın neyi desteklediğini, nerede ayrıştığını ve hangi belirsizliklerin ya da araştırma boşluklarının kaldığını açıklamaktır.

Derleme yöntemleri disipline ve derleme türüne göre değişebilir; ortak işlev, yayımlanmış araştırma bütününü mevcut bilgi durumunu açıklayan tutarlı ve eleştirel bir yoruma dönüştürmektir.

İçindekiler⌄

Bir Derleme Makalesinin Amacı

Bir derleme makalesi, belirli bir konuda mevcut bilgi durumunu bir araya getirmeli, mevcut kanıtları sentezlemeli ve değerlendirmeli, önemli mutabakatları veya ihtilafları netleştirmeli ve belirsizlik ya da araştırma boşluklarını belirlemelidir.

Bu tamamlayıcı işlevler, okuyucuların kanıtların neyi gösterdiğini, bulguların çalışmalar arasında nasıl ilişkili olduğunu ve hangi soruların çözülmemiş kaldığını anlamasına yardımcı olur.

Her amaca verilen önem, disipline ve derleme türüne göre farklılık gösterebilir.

Bu işlevlerin ağırlığı derleme türüne göre değişebilir; ancak iyi bir derleme, kaynakları yan yana dizmekten öteye geçerek aralarındaki anlamlı ilişkileri görünür kılar.

Derlemenin temel işlevleri

• Bilgiyi bir araya getirme: ilgili bulguları, şu anda bilinenleri netleştiren düzenli bir anlatıda sentezlemek.
• Kanıtı değerlendirme: okuyucuların kanıtların güçlü yanlarını, sınırlılıklarını ve önemini anlayabilmesi için bulguları ve yorumlarını değerlendirmek.
• Mutabakatları ve ihtilafları açıklama: çalışmaların benzer yorumları desteklediği ve bulguların veya sonuçların tartışmalı kaldığı yerleri göstermek.
• Belirsizlik ve araştırma boşluklarını belirleme: desteklenen anlayışı, çözülmemiş sorulardan veya kanıtların sınırlı kaldığı alanlardan ayırmak.
• Çıkarımları çerçeveleme: çözülmemiş soruları ve belirlenen boşlukları kullanarak gelecekteki araştırmaların ele alabileceği konuları belirtmek.

Farklı disiplinler ve derleme türleri, özdeş sonuçlar üretmek yerine farklı bilimsel amaçları vurgulayabilir.

Bu amaçlar, bir derlemenin genel bilgi katkısını tanımlarken, derleme makalesi yazımı bu katkıyı geliştirmeye yönelik daha geniş etkinliği kapsar.

Kapsam, Derleme Makalesinin Kapsamını Nasıl Belirler

• Konu odağı: derlemeye dahil edilen daha geniş konunun bölümünü tanımlar; bu odağın dışındaki konular kapsamı dışında kalır, sonuçlar da tanımlanmış konu sınırına uygulanır.
• Kavramlar: temsil edilen fikirleri, olguları veya ilişkileri tanımlar; tanımlanmış aralığın dışındaki ilgili kavramlar derlemenin iddialarının dışında tutulur.
• Popülasyon ve ortam: hangi kişilerin, grupların, ortamların veya bağlamların temsil edildiğini tanımlar; bu sınırların dışındaki popülasyonlar veya ortamlar aynı kanıt temeli tarafından doğrudan temsil edilmez.
• Zaman aralığı: derleme tarafından temsil edilen zamansal aralığı tanımlar; bu aralığın dışındaki literatür kapsamı dışında kalır ve diğer dönemlerden gelen kanıtlarla ilgili sonuçları sınırlar.
• Uygun kanıt: hangi araştırma veya literatür kategorilerinin kanıt temelini oluşturabileceğini tanımlar; bu kategorilerin dışındaki kanıtlar temsil edilmez, sonuçlar dahil edilen kanıtlarla sınırlı kalır.

Kapsam, bir derlemenin kapsadıklarının bir özelliğiyken, kapsam belirleme derlemesi (scoping review) kapsam için başka bir terim değil, belirli bir derleme türüdür; derleme makalesi türleri arasındaki ayrımlar ayrı bir konudur.

Buradaki ilgili nokta, kapsamın bireysel bir derlemenin kapsama alanını ve yorumlama sınırlarını tanımladığıdır.

Derleme Makalesinin Temel Analitik Ögeleri

Bir derleme makalesinin temel analitik ögeleri, izole görevlerden ziyade birbirine bağlı işlevler olarak çalışan kanıt temeli, sentez ve eleştirel yorumdur.

Kanıt temeli seçilmiş araştırmayı sağlar, sentez bu araştırma genelindeki bulguları ve ilişkileri birbirine bağlar ve eleştirel yorum birleştirilmiş kanıtların önemini ve sınırlılıklarını değerlendirir.

Bu ögeler birlikte, konunun kanıtlarla sınırlandırılmış bir şekilde anlaşılmasını destekler.

Analitik kalite, bu ögeler arasındaki bağlantıya bağlıdır: sentez ilgili bir kanıt temeline dayanırken, eleştirel yorum sentez yoluyla görünür hale gelen örüntülere ve ilişkilere dayanır.

Çok sayıda atıf tek başına analitik kaliteyi oluşturmaz çünkü atıf miktarı, bulguların anlamlı bir şekilde bütünleştirilip yorumlanıp yorumlanmadığını göstermez.

Analitik katkı, kanıt temeli, sentez ve eleştirel yorumun, konunun desteklenmiş bir anlayışını üretmek için nasıl bağlantılandığından gelir.

İlgili Bir Mevcut Araştırma Birikimi

Bir kanıt temeli, içerdiği mevcut araştırma derlemenin tanımlanmış kapsamına uyduğunda ve bu odağı ele almak için gereken yayımlanmış çalışmaları temsil ettiğinde ilgilidir.

İlgililik, dahil edilen araştırmanın, yalnızca atıf yapılan literatür hacmini artırmak yerine, konuya veya soruya doğrudan bağlı kanıtlar sunması anlamına gelir.

Araştırmaların tanımlanmış kapsamla uyumu, kanıtsal ilgililiği salt kaynak hacminden ayırır.

Çalışmalar Arası Sentez

Örneğin, birkaç çalışma ortak bir örüntüye işaret eden bulgular raporlarken bir başkası farklı bir bağlamda farklı bir sonuç raporlayabilir; sentez bu bulguları her birini bağımsız olarak ele almak yerine ilişkilendirir.

Bütünleşik yorum, tam bir mutabakat ima etmeksizin çelişkiyi bir belirsizlik kaynağı olarak korurken genel bir eğilim gösterebilir.

Bulgular tutarsız kaldığında veya ilgili kanıt sınırlı olduğunda sentez araştırma boşluklarını belirleyebilir ve mevcut kanıtlardan çıkarılan sonuçları sınırlayabilir.

Kanıtın Eleştirel Değerlendirmesi ve Yorumu

Eleştirel değerlendirme, kanıtın derleme kapsamı içinde neyi desteklediğini, neyi önerdiğini veya neyi destekleyemediğini değerlendirir; desteklenmemiş görüş veya hata bulma değil, kanıt odaklı bir değerlendirmedir.

Yorum, birleştirilmiş kanıtın önemini, güçlü ve sınırlı yönlerini bu kanıttan makul şekilde çıkarılabilecek anlamla ilişkilendirerek açıklar.

Değerlendirme ve yorum bu nedenle bağlantılı kalır çünkü kanıtın durumu bir sonuca verilen ağırlığı etkiler.

Bilimsel Bir Derleme Makalesinin Tanımlayıcı Özellikleri

Bilimsel bir derleme makalesi, onu genel bir betimleyici denemeden ayıran ve akademik araştırmanın tanımlanmış bir alanının kanıta dayalı sentezi olduğunu gösteren gözlemlenebilir özelliklere sahiptir.

Bu özellikler, derlemenin odağını nasıl belirlediğinde, tartışmasını araştırmaya nasıl dayandırdığında, kanıtları nasıl bütünleştirdiğinde ve yorumunu nasıl nitelediğinde ortaya çıkar.

Asıl özellikler, derlemenin sınırlarından ve kanıt temelinden, kanıtların bütünleştirilme, değerlendirilme ve sonuçlara yansıtılma biçimine doğru ilerler.

• Tanımlanmış odak: bilimsel derleme makalesi, tartışmasının ve yorumunun kapsaması amaçlananı belirleyen, açıkça sınırlandırılmış bir konuyu, soruyu veya araştırma alanını ele alır.
• İzlenebilir kanıt: asıl ifadeler, okuyucuların derlemenin anlatımını temelindeki araştırmaya bağlamasına olanak tanıyan tanımlanabilir kaynaklara ve atıflara dayanır.
• Çalışmalar arası bütünleştirme: birden çok kaynaktan gelen bulgular, yalnızca ayrı özetler halinde sunulmak yerine sentez ve çalışmalar arası ilişkiler yoluyla bağlanarak araştırma alanının kanıta dayalı bir açıklamasını oluşturur.
• Eleştirel denge: derleme, kanıtlardaki mutabakatları, farklılıkları, sınırlılıkları ve belirsizliği yansıtır; yorum yalnızca tek bir görüşü destekleyen bulgulara dayanmaz.
• Nitelenmiş sonuçlar: sonuçlar, gözden geçirilen kanıtların kapsamını ve gücünü yansıtır; yorumun önemini bu kanıtların destekleyebileceğiyle orantılı tutar.

Biçimsel görünüm tek başına bu asıl özellikleri oluşturmaz.

Uzunluk, teknik dil, tablolar veya grafikler, kapsamlı referanslar veya bilimsel görünümlü bir biçim disipline, dergiye ve derleme türüne göre değişebilir; bunların varlığı tek başına tanımlanmış odak, izlenebilir kanıt, bütünleştirme, eleştirel denge veya nitelenmiş sonuçlar olduğunu göstermez.

İddialar İncelenen Literatüre Dayandırılır

Bilimsel bir iddia, incelenen literatürdeki kanıtlara izlenebilir olmalı ve gücü, bu kanıtın sağladığı destekle orantılı olmalıdır.

Bir atıf, destekleyici materyalin nerede incelenebileceğini belirler, ancak yalnızca atıfın varlığı, kanıtın iddiayı haklı çıkardığı anlamına gelmez.

İddia dili bu nedenle mevcut kanıtsal desteği yansıtmalı ve kanıtın yüksek güveni haklı çıkarmadığı durumlarda niteleme içermelidir.

Ne atıf sayısı ne de kaynak prestiji tek başına bir iddianın hak ettiği güven düzeyini belirler.

Sonuçlar Mutabakatları, Belirsizlikleri ve Kanıt Sınırlarını Yansıtır

Bir derleme makalesinin sonucu kanıt durumunu yansıtmalıdır; ifadenin gücü, incelenen literatürdeki uzlaşı düzeyi, belirsizlik ve kanıt sınırlarıyla uyumlu olmalıdır.

Tutarlı bulgular daha yüksek güveni destekleyebilirken, anlaşmazlık, seyrek kanıt veya bağlama bağlı bulgular daha fazla niteleme gerektirir.

Çıkarım, kanıtın desteklediğiyle sınırlı kalmalı; uygulanabilirliğinin ötesine geçmemeli veya desteklenmeyen bir nedensellik ima etmemelidir.

Farklı kanıt durumları bu nedenle farklı güven düzeylerini ve sonuç üzerinde farklı sınırlamaları gerektirir:

• Tutarlı kanıt: ilgili bulgular arasında büyük ölçüde mutabakat, kanıtın temsil ettiği koşullar dahilinde daha güvenli bir sonucu destekleyebilir.
• Karışık veya çelişkili kanıt: karışık kanıt veya ilgili bulgular arasında anlaşmazlık belirsizliği artırır; sonuç, tek tip bir destek ima etmek yerine rekabet eden örüntüleri veya yorumları kabul etmelidir.
• Seyrek kanıt: sınırlı kanıt güveni kısıtlar ve bilgi boşluklarını veya çözülmemiş soruları ortaya çıkarabilir; gelecekteki araştırmalara yönelik herhangi bir çıkarım, belirlenen bu sınırlılıklarla bağlantılı kalmalıdır.
• Bağlama bağlı kanıt: popülasyonlar, ortamlar, koşullar veya diğer bağlamlar arasında farklılık gösteren bulgular daha geniş uygulanabilirliği sınırlar; sonuç, desteklenen yorumun hangi bağlamda geçerli olduğunu belirtmelidir.

Bilgi boşluklarının belirlenebildiği durumlarda, bunların çıkarımı, daha fazla araştırma gerektiğine dair genel bir varsayımdan değil, çözülmemiş sorulardan veya belirli kanıt sınırlarından kaynaklanır.

Bir Derleme Makalesinin Özgün Araştırma Makalesinden Farkı

Bir derleme makalesi öncelikle mevcut çalışmaları sentezler ve yorumlar; özgün bir araştırma makalesi ise öncelikle yeni bir birincil çalışmayı veya birincil analizi raporlar.

Temel ayrım, her makalenin dayandığı kanıt kaynağı ve birincil bilimsel işleviyle ilgilidir.

Karşılaştırma, her iki makale türüne de aynı dört boyutu uygular: kanıt kaynağı, birincil amaç, tipik analitik etkinlik ve katkının doğası.

Bu ölçütler, disiplinler ve araştırma tasarımları arasındaki farklılıklara izin verirken olağan bilimsel işlevlerini ayırt eder.

Derleme makalesi ile özgün araştırma makalesinin temel farkları

Boyut	Derleme makalesi	Özgün araştırma makalesi
Kanıt kaynağı	Esas olarak mevcut çalışmalara ve yayımlanmış kanıtlara dayanır.	Esas olarak bir birincil çalışmaya, yeni verilere veya yeni bir birincil analize dayanır.
Birincil amaç	Belirli bir mevcut araştırma bütününü sentezler ve yorumlar.	Birincil araştırma veya analiz yoluyla üretilen bulguları raporlar ve açıklar.
Tipik analitik etkinlik	Çalışmalar arasındaki bulguları karşılaştırır, bütünleştirir ve yorumlar.	Birincil çalışma için üretilen veya derlenen verileri veya gözlemleri analiz eder.
Katkının doğası	Bütünleşik bir yorum, kavramsal çerçeve veya örüntü ve boşlukların belirlenmesini sağlar.	Yeni ampirik bulgular, birincil gözlemler veya yeni bir analizden elde edilen sonuçları sağlar.

Bir derleme makalesi bilimsel bir araştırma çıktısı olabilir ve yeni bir birincil çalışma raporlamadan yeni bir yorum, kavramsal çerçeve veya araştırma yönü sağlayabilir.